លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ចោទអ្នករិះគន់នៅក្រៅប្រទេសថាក្បត់ជាតិជុំវិញការបញ្ចេញមតិជម្លោះព្រំដែន
ស្តាប់កំណែអូឌីយ៉ូនៃអត្ថបទនេះ (បង្កើតដោយ AI) ។
លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍នេះ បានបរិហារនូវអ្វីដែលលោកហៅថា “ការអះអាងដែលមិនអាចបញ្ជាក់បាន” ដែលថា កងកម្លាំងកម្ពុជាបានបាញ់មកលើជនស៊ីវិលថៃ និងប្រតិបត្តិការពីប្រាសាទបុរាណក្នុងអំឡុងពេលប្រយុទ្ធគ្នាតាមព្រំដែនកាលពីឆ្នាំមុន។ ការលើកឡើងរបស់លោកទំនងជាមានគោលបំណងទៅលើប្រធានគណបក្សប្រឆាំងនិរទេសលោក សម រង្ស៊ី និងអ្នកអត្ថាធិប្បាយតាមអ៊ីនធឺណិត។
ថ្លែងក្នុងពិធីសម្ពោធផ្លូវជាតិលេខ១០ ក្នុងខេត្តពោធិ៍សាត់ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានមានប្រសាសន៍ថា ការលើកឡើងនេះបានធ្វើឲ្យយោធាខូចចិត្ត។
លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានមានប្រសាសន៍ថា “អ្វីដែលធ្វើឲ្យខ្ញុំខឹងខ្លាំងបំផុត មិនមែនអំពីការរិះគន់គោលនយោបាយនោះទេ។ លោកបាននិយាយថា សាររបស់លោកមានន័យសម្រាប់ “អ្នកនយោបាយជើងចាស់” និង “អ្នកមាត់ឆោត”។ លោកទំនងសំដៅទៅលោក សម រង្ស៊ី និងលោក មួង ណារ៉េត អតីតពិធីករវិទ្យុអាស៊ីសេរី ដែលរស់នៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ ណារ៉េត មានការខ្វិនផ្នែកនៃបបូរមាត់ខាងក្រោម។
លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មានប្រសាសន៍ថា លោក សម រង្ស៊ី និងអ្នករិះគន់រដ្ឋាភិបាលផ្សេងទៀតបានចោទប្រកាន់កម្ពុជាថាបានបាញ់ប្រហារលើផ្ទះពលរដ្ឋថៃ នៅពេលដែលកងទ័ពថៃបានបាញ់មកលើកម្ពុជា។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា “យោធារបស់យើងមិនបានធ្វើបែបនោះទេ។ «ពួកគេបានបាញ់មកលើកងទ័ពរបស់យើង បាញ់មកលើផ្ទះ និងភូមិរបស់យើង ប៉ុន្តែអ្នកបានបែរមកចោទប្រកាន់យើងថាបានបាញ់ទៅលើជនស៊ីវិល និងផ្ទះរបស់ពួកគេ»។ លោកបានហៅការលើកឡើងនេះថាជាអំពើក្បត់ជាតិដ៏ធំ និង«អយុត្តិធម៌ដូចប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ»។
CamboJA News មិនអាចស្វែងរកការអត្ថាធិប្បាយរបស់លោក សម រង្ស៊ី ដែលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បង្ហាញមុខចង់និយាយនោះទេ។ លោក សម រង្ស៊ី មិនបានឆ្លើយតបភ្លាមៗចំពោះសំណើសុំការអត្ថាធិប្បាយទេ។
ការលើកឡើងរបស់មេដឹកនាំវ័យ 48 ឆ្នាំដែលបានស្នងតំណែងពីឪពុករបស់គាត់គឺលោក ហ៊ុន សែន ជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនៅឆ្នាំ 2023 បន្ទាប់ពីលោក ហ៊ុន សែន កាន់អំណាចជិតបួនទសវត្សរ៍មកនោះ បានកើតឡើងបន្ទាប់ពីរដ្ឋាភិបាលទាំងពីរបានរាយការណ៍ពីការស្លាប់របស់ជនស៊ីវិលរាប់សិបនាក់នៅក្នុងការប្រយុទ្ធគ្នាពីរជុំកាលពីឆ្នាំមុន។
អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សបាននិយាយថា ភាគីទាំងពីរបានប្រើប្រាស់អាវុធជាតិផ្ទុះដែលមានផលប៉ះពាល់យ៉ាងទូលំទូលាយ ដែលបានសម្លាប់ និងរងរបួសជនស៊ីវិល និងធ្វើឱ្យមនុស្សរាប់ពាន់នាក់ផ្លាស់ទីលំនៅ។ អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិបាននិយាយថា ភ័ស្តុតាងបង្ហាញថាប្រទេសទាំងពីរប្រហែលជាបានធ្វើការវាយប្រហារដោយមិនរើសអើង។
ក្រសួងការបរទេសថៃបាននិយាយថា គិតត្រឹមថ្ងៃទី 25 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 2025 ការវាយប្រហាររបស់កម្ពុជាបានសម្លាប់ជនស៊ីវិលថៃ 13 នាក់ រួមទាំងស្ត្រី និងកុមារ និង 46 នាក់រងរបួស។ នៅក្នុងការប្រយុទ្ធនៅខែធ្នូ ក្រសួងបាននិយាយថា ជនស៊ីវិលម្នាក់ត្រូវបានសម្លាប់ដោយផ្ទាល់ដោយការបាញ់កាំជ្រួចរបស់កម្ពុជា។
ក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា បាននិយាយថា ការវាយប្រហាររបស់ថៃ បានសម្លាប់ជនស៊ីវិលកម្ពុជា ៨នាក់ និងរបួស ៥០នាក់ នៅក្នុងការប្រយុទ្ធគ្នាខែកក្កដា។ វាបាននិយាយថាការប្រយុទ្ធគ្នានៅខែធ្នូបានសម្លាប់ជនស៊ីវិលកម្ពុជាចំនួន 31 នាក់ និងរបួសប្រហែល 90 នាក់គិតត្រឹមថ្ងៃទី 25 ខែធ្នូ ពីរថ្ងៃមុនពេលបទឈប់បាញ់ចូលជាធរមាន។
លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏បានចេញមុខរិះគន់លោក ណារ៉េត ជុំវិញការលើកឡើងរបស់លោក ណារ៉េត ដែលថា កងទ័ពកម្ពុជាបានប្រតិបត្តិការពីប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលជាតំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូ សតវត្សរ៍ទី១១ នៅតាមព្រំដែនជាមួយប្រទេសថៃ។ កម្ពុជាបាននិយាយថា ប្រាសាទនេះត្រូវបានបំផ្លាញដោយការបាញ់ផ្លោងរបស់ថៃ និងការវាយប្រហារផ្លូវអាកាស។ ថៃបាននិយាយថា កម្លាំងកម្ពុជាបានប្រើប្រាស់ទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រតាមបណ្តោយព្រំដែនក្នុងគោលបំណងយោធា។
លោក ណារ៉េត ដែលឥឡូវជាអ្នករៀបចំកម្មវិធីជជែកកម្សាន្តតាម YouTube ដ៏មានប្រជាប្រិយភាពអំពីកិច្ចការកម្ពុជាបាននិយាយនៅក្នុងហ្វេសប៊ុកកាលពីថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ថា ការចោទប្រកាន់របស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីគឺជាការប្រឌិត។
គាត់បានសរសេរថា៖ «ខ្ញុំមិនដែលនិយាយអ្វីដែលគាត់ចោទខ្ញុំខុសនោះទេ»។ ផ្ទុយទៅវិញ ខ្ញុំគ្រាន់តែដកស្រង់ការចោទប្រកាន់របស់ថៃដែលអះអាងថា ទាហានខ្មែរលាក់ខ្លួន និងបាញ់មកលើកងកម្លាំងថៃពីប្រាសាទព្រះវិហារ»។
លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏បានលើកឡើងពីកង្វល់ដែលផ្សព្វផ្សាយនៅលើបណ្តាញសង្គមអំពីកង្វះខាតស្បៀងអាហារ និងទឹកក្នុងចំណោមកងទ័ពជួរមុខកម្ពុជា។
គាត់បាននិយាយថា “នៅកន្លែងខ្លះការផ្គត់ផ្គង់ស្បៀងប្រហែលជាមិនទាន់បានមកដល់ទាន់ពេល។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ទាហានជួរមុខខ្លួនឯងដឹងយ៉ាងច្បាស់ ហើយត្រូវបានរៀបចំជាមួយនឹងអាហារ។ ការផ្គត់ផ្គង់ទៅដល់ទីនោះ” ។
លោកបាននិយាយថា កងទ័ពនឹងដឹកគ្រឿងផ្គត់ផ្គង់នៅលើខ្នងរបស់ពួកគេទៅកាន់ទីតាំងដែលផ្លូវមិនអាចទៅដល់បាន ទោះជាស្ថានភាពផ្លូវលំបាកយ៉ាងណាក៏ដោយ។
លោកបានបន្តថា៖ «នៅរដូវប្រាំងគ្មានប្រភពទឹកទេ ការខួងអណ្តូងមិនអាចធ្វើទៅបាន គ្មានស្រះ គ្មានភ្លៀងទេ ប៉ុន្តែយើងបានផ្គត់ផ្គង់ដល់ពួកគេ»។ “វាអាចនឹងយឺតនៅកន្លែងខ្លះ ប៉ុន្តែយើងនឹងមិនអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេអស់ទេ”។
អ្នកកាសែតដែលបានរាយការណ៍អំពីបញ្ហាប្រឈមមុខនឹងយោធាកម្ពុជាក្នុងអំឡុងពេលជម្លោះត្រូវបានកាត់ទោសក្រោមបទប្បញ្ញត្តិនៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌដែលធ្វើឱ្យវាជាបទឧក្រិដ្ឋដើម្បី “បំបាក់ទឹកចិត្ត” កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ។ លោក លូ សុផល អ្នកយកព័ត៌មានរបស់អង្គភាពឯករាជ្យ ស្រោប យុគវេយ ត្រូវបានចាប់ខ្លួនកាលពីខែកុម្ភៈ បន្ទាប់ពីបានបង្ហោះវីដេអូអំពីកង្វះទឹកក្នុងចំណោមទាហានជួរមុខ។ កាលពីខែកក្កដា តុលាការខេត្តបានកាត់ទោសគាត់ឲ្យជាប់គុកពីរឆ្នាំពីបទបង្ខូចកេរ្តិ៍ឈ្មោះកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ និងញុះញង់ឲ្យប្រព្រឹត្តបទឧក្រិដ្ឋ។
មនុស្សជាង 30 នាក់ រួមទាំងសកម្មជន និងអ្នកកាសែត ត្រូវបានចាប់ខ្លួននៅចន្លោះពាក់កណ្តាលឆ្នាំ 2025 និងដើមឆ្នាំ 2026 ជុំវិញការបង្ហោះតាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមទាក់ទងនឹងជម្លោះព្រំដែន។ ក្រុមសិទ្ធិមនុស្ស និងសេរីភាពសារព័ត៌មានបានហៅការបង្ក្រាបនេះថាជាការគំរាមកំហែងដល់ការបញ្ចេញមតិដោយសេរី។
កម្ពុជាជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ១៥១ ក្នុងចំណោមប្រទេសចំនួន ១៨០ ក្នុងសន្ទស្សន៍សេរីភាពសារព័ត៌មានពិភពលោកឆ្នាំ ២០២៦។
ភាពតានតឹងនៅតែមានកម្រិតខ្ពស់នៅតាមព្រំដែនយោធា។ អ្នកជំនាញសិទ្ធិមនុស្សរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិបាននិយាយកាលពីខែកក្កដាថា ពលរដ្ឋខ្មែរជាង២ម៉ឺននាក់នៅតែភៀសខ្លួន ដោយខ្លះដោយសារតែភូមិរបស់ពួកគេត្រូវបានទាហានថៃកាន់កាប់។ កម្ពុជាចោទកងកម្លាំងថៃថាបានដណ្តើមយកទឹកដីនិងវាយកម្ទេចផ្ទះនៅតំបន់ជម្លោះចាប់តាំងពីបទឈប់បាញ់នៅខែធ្នូ។ ប្រទេសថៃនិយាយថា ខ្លួនបានដណ្តើមយកដីថៃដែលពលរដ្ឋខ្មែរបានកាន់កាប់ រួមទាំងប្រជាជនដែលបានតាំងទីលំនៅនៅទីនោះបន្ទាប់ពីបានភៀសខ្លួនចេញពីសង្រ្គាមស៊ីវិលរបស់កម្ពុជា ហើយកងកម្លាំងរបស់ខ្លួនកំពុងអនុវត្តតាមកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់។
រាយការណ៍បន្ថែមដោយ Coby Hobbs
